Τα πρόσφατα περιστατικά οπλοχρησίας σε Έλος και Βορίζια, με νεκρούς και τραυματίες, δεν είναι «κεραυνός εν αιθρία».

Αποτελούν την κορυφή ενός προβλήματος που εδώ και χρόνια υποβόσκει στην Κρήτη.

Την αποδοχή από μικρό αλλά διακριτό τμήμα της κοινωνίας των περιστατικών βίας, ως μέσο για την επίλυση διαφορών, την αποδοχή της παραβατικότητας, της διαχρονικής απάθειας, και του συμβιβασμού με παθογένειες που στοιχίζουν ζωές.

Οπλοκατοχή: μια “παράδοση” που έγινε παγίδα

Σε πολλές περιοχές του νησιού, η κατοχή όπλων αντιμετωπίζεται ακόμη ως στοιχείο τιμής. Ως μία παράδοση,  άρρηκτα συνδεδεμένη με το νησί και τους κατοίκους του.

Η κακώς εννοούμενη αυτή παράδοση της οπλοκατοχής, οι κούπες σε πανηγύρια και κοινωνικές εκδηλώσεις, το «να ρίξουμε για το καλό», αντιμετωπίζονται ως αθώα και μη… διαπραγματεύσιμα έθιμα.

Στην πράξη, όμως, δημιουργούν μια κουλτούρα όπου το όπλο μετατρέπεται σε προέκταση του χεριού – και της συμπεριφοράς.

Από εκεί μέχρι τη χρήση του, η απόσταση είναι πολύ μικρή. Τα περιστατικά των τελευταίων ημερών το αποδεικνύουν με τον πιο σκληρό τρόπο.

Η λογική της βεντέτας και η “ανακύκλωση” της βίας

Η νοοτροπία της εκδίκησης, η λογική του «να μη μας πατήσουν», εξακολουθεί να “φωλιάζει” σε τμήμα της κοινωνίας.

Παλιά βιώματα, παλιές ιστορίες που περνούν από γενιά σε γενιά, γίνονται «μαθήματα ζωής» και ενίοτε “τιμής”, για τους νεότερους.

Έτσι καλλιεργείται μία κουλτούρα που η χρήση βίας απενοχοποιείται καθώς προέχει η “τιμή για την οικογένεια”,  διατηρώντας εν υπνώσει ένα “αέναο κύκλο εκδίκησης”, που αναζητά την αφορμή για να ξυπνήσει,  με ολέθριες συνήθως συνέπειες. 

Ναρκωτικά και φυτείες: μια σκιώδης πραγματικότητα

Οι χασισοφυτείες παραμένουν μια ακόμη πληγή. Αλήθεια ως πότε θα κλείνουμε τα μάτια,  μπροστά σε αυτή την μορφή παραβατικότητας, που διατρέχει από  άκρη σε άκρη το νησί.

Υποθέσεις που συνήθως συνδέονται άμεσα με την οπλοκατοχή, την παρανομία και τις τοπικές «προστασίες».

Η ανοχή ή ο φόβος συμβάλλουν στη διαιώνιση μιας “παράλληλης” πραγματικότητας που “δηλητηριάζει” κυρίως μικρές τοπικές κοινωνίες στην ενδοχώρα του νησιού. 

Τροχαία: το άλλο καθημερινό θανατικό

Η Κρήτη συνεχίζει να θρηνεί δεκάδες νεκρούς κάθε χρόνο στην άσφαλτο. Υπερβολική ταχύτητα, αλκοόλ, κακή οδική κουλτούρα. Ένα πρόβλημα τόσο βαθιά ριζωμένο, που έχει γίνει σχεδόν «ρουτίνα».

Παράνομες επιδοτήσεις και ζωοκλοπές: χρόνια παθογένεια

Σκάνδαλα με παράνομες επιδοτήσεις, “μαϊμού” βοσκοτόπια, ζωοκλοπές που θεωρούνται ακόμη έθιμο.

Οι αγροζημιές αποτελούν ένα ακόμη «παραδοσιακό έγκλημα».

Όλα δείχνουν έναν μηχανισμό που λειτουργεί εδώ και δεκαετίες και στον οποίο κάποιοι εξακολουθούν να κλείνουν τα μάτια.

Αιτίες: κλειστά σχολεία, εγκατάλειψη και έλλειψη προοπτικής

Η μαθητική εγκατάλειψη στην ενδοχώρα παραμένει υψηλή. Νέοι χωρίς στήριξη, χωρίς ερεθίσματα, χωρίς προοπτική, μαθαίνουν από το περιβάλλον τους ότι «έτσι είναι τα πράγματα».

Το σχολείο και η μάθηση δεν αποτελούν ανάγκη. Προτεραιότητα έχουν άλλες δραστηριότητες για τα παιδιά στην ενδοχώρα. Έτσι τα έμαθαν, έτσι λειτουργούν.

 Τα μαύρα πουκάμισα, η  οδήγηση από πολύ νεαρή ηλικία των 4×4, οι κούπες στα πανηγύρια ενίοτε με το όπλο στη μέση,  αποτελούν βασικά στοιχεία της κουλτούρας μερίδας των νέων στην ενδοχώρα της Κρήτης. 

Τα σχολεία που κλείνουν στις επαρχίες αφαιρούν το μοναδικό σταθερό σημείο αναφοράς που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως “ανάχωμα”.

Ανάγκη για αληθινή αστυνόμευση – όχι για περιστασιακές επιχειρήσεις

Η παρουσία της αστυνομίας στην ύπαιθρο είναι συχνά αποσπασματική.

Οι τοπικές κοινωνίες ζητούν σταθερή, ουσιαστική αστυνόμευση, όχι μόνο εκστρατείες-«σαφάρι» μετά από κάποιο αιματηρό περιστατικό.

Πολλές υποσχέσεις του παρελθόντος, για δραστικά μετρα, ειδικά μετά από τραγικά γεγονότα, έμειναν τελικά μόνο υποσχέσεις.

Τι χρειάζεται το νησί

-Ουσιαστική αστυνόμευση, με ενεργή παρουσία της αστυνομίας, ειδικά σε περιοχές αυξημένης παραβατικότητας.

-Κουλτούρα μηδενικής ανοχής σε κούπες, άσκοπους πυροβολισμούς και παράνομη κατοχή όπλων.

-Αφοπλισμός και αυστηρός έλεγχος οπλοκατοχής.

-Παιδεία και ανοιχτά σχολεία στην επαρχία.

-Μέτρα για τη συγκράτηση του πληθυσμού στην ενδοχώρα, με μακροχρόνιο σχεδιασμό και πολιτικές που σταδιακά θα αλλάξουν τη νοοτροπία, με το βλέμμα ειδικά στις επόμενες γενιές. 

-Πρόληψη και προγράμματα που θα σπάνε την αλυσίδα των παλιών προτύπων.

-Καθαρές διαδικασίες σε επιδοτήσεις, κτηνοτροφία και αγροτική οικονομία.

Επίλογος

Η Κρήτη δεν είναι μόνο αυτές οι σκοτεινές και τραγικές ιστορίες.

Είναι το νησί που γέννησε τον πολιτισμό στην Ευρώπη. 

Ένας τόπος όμορφος με μία κοινωνία ανοικτή, φιλόξενη, δεκτική και ανεπτυγμένη. Μία κοινωνία σύγχρονη, της οποίας δεν αξίζει η δυσφήμιση που προκαλούν κατά καιρούς αυτά τα τραγικά γεγονότα. 

Μία κοινωνία με ανθρώπους πολιτισμένους,  κοσμοπολίτες, που έχουν ανοικτούς ορίζοντες, εργατικούς και δεκτικούς σε κουλτούρες και άλλους πολιτισμούς, φιλόξενους και φιλήσυχους. 

Για να μείνει έτσι, όμως το νησί, χρειάζεται να έρθει κάποια στιγμή αντιμέτωπο με τον άλλο του… εαυτό.

Να αντιμετωπίσει κατάματα όσα χρόνια επιμελώς κουκουλώνονταν.

Όλα αυτά που τελικά  ανεπιτυχώς γίνεται προσπάθεια να “κρυφτούν κάτω από το χαλί”.

Το αίμα που χύνεται άδικα, με αυτόν τον άγριο τρόπο, δεν σηκώνει άλλες αναβολές.