Γράφει ο Φώτης Ποντικάκης*

Η πρόσφατη κρίση με τα λύματα που κατέληξαν στο δρόμο και στη θάλασσα στην παραλία της Νέας Χώρας στα Χανιά οδήγησαν σε προσωρινή απαγόρευση κολύμβησης. Αποτέλεσαν όμως ένα ηχηρότατο καμπανάκι προειδοποίησης για τις συνέπειες της άγριας τουριστικής ανάπτυξης χωρίς όρους και όρια που προωθούν κυβέρνηση, Δήμος και Περιφέρεια. Μετρώντας την ευημερία με όρους «πόσοι τουρίστες ήρθαν», παραλείπεις τις πιέσεις στις υποδομές και στους φυσικούς πόρους. Πόσο κόσμο μπορεί να αντέξει το αποχετευτικό δίκτυο μιας μικρής πόλης; Πόσο πόσιμο νερό κατασπαταλιέται; Πού και πώς θα μένουν φοιτητές, υγειονομικοί κι εκπαιδευτικοί, όταν σχεδόν τα πάντα γίνονται τουριστικά καταλύματα κι οι τιμές εκτοξεύονται;

Αυτά τα ερωτήματα ουδόλως φαίνεται να απασχολούν την κυβέρνηση και τις τοπικές αρχές. Το «πάμε κι όπου βγει» δεν ισχύει μόνο για τα τρένα στην Ελλάδα, εφαρμόζεται παντού.

Στον αντίποδα μιας αντίληψης που μετράει την ευημερία με τον αριθμό των τουριστών κι ορκίζεται στην ανάπτυξη χωρίς όρους και όρια με τραγικές συνέπειες στη φύση και στην κοινωνία, σε διεθνές επίπεδο διαμορφώνονται νέες αντιλήψεις και ιδέες. Διαδηλώσεις ντόπιων πολιτών στη Μαγιόρκα, τη Βαρκελώνη, τη Βενετία και αλλού αναδεικνύουν τα τεράστια προβλήματα που δημιουργεί ο υπερτουρισμός. 

Διαπιστώνοντας ότι η κυρίαρχη πολιτική έχει ξεπεράσει προ πολλού τα φυσικά και κοινωνικά όρια, αναπτύσσονται εναλλακτικές θεωρίες για το μέλλον όπως πχ αυτή της Αποανάπτυξης και η (προερχόμενη από τη Λατινική Αμερική) έννοια του Buen Vivir (της «Καλής Ζωής).

Κοινό σημείο και στις δυο αυτές θεωρίες είναι, εκτός από την κριτική στην ανάπτυξη, η αντίληψη ότι για να ζούμε καλά δε χρειάζεται να έχουμε περισσότερα (αυτό φυσικά δεν ισχύει για τους πλέον αδύναμους), αρκεί να έχουμε κάποια βασικά πράγματα όπως η προστασία της φύσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς, το μοίρασμα, η φροντίδα, τα κοινά αγαθά και η ειρηνική συνύπαρξη (των ανθρώπων μεταξύ τους και με τη φύση). Κι οι δυο αυτές θεωρίες αποσυνδέουν την ευημερία από την οικονομική μεγέθυνση, ενώ δίνουν βάρος στην κοινωνική δικαιοσύνη και την ίση κατανομή του πλούτου παράλληλα με το σεβασμό των ορίων της φύσης. Άλλωστε, η κύρια λειτουργία της ιδεολογίας της ανάπτυξης είναι ότι αναβάλλει τη δίκαιη κατανομή του πλούτου για κάποιο αόρατο και αόριστο μέλλον.

Ένας μάλιστα από τους βασικούς θεωρητικούς του ρεύματος της Αποανάπτυξης είναι ο Έλληνας Γιώργος Καλλής, καθηγητής στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης.

Ίσως θα έπρεπε να αρχίσουμε κι εδώ να συζητάμε ιδέες όπως ότι «Το λιγότερο είναι περισσότερο» (Less is more) του Jason Hickel, ο οποίος υποστηρίζει ότι η αποανάπτυξη σημαίνει παγκόσμια δικαιοσύνη. Λιγότεροι τουρίστες, λιγότερα πεντάστερα ξενοδοχεία, λιγότερος μαζικός τουρισμός είναι περισσότερη ποιότητα ζωής κι ευημερία, περισσότερος ποιοτικός τουρισμός που σέβεται τη φύση και την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου που επισκέπτεται, περισσότερη προστασία της φύσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς, περισσότερη φροντίδα για φοιτητές, υγειονομικούς, εκπαιδευτικούς και αδύναμους συμπολίτες μας.

*Ο Φώτης Ποντικάκης είναι Εκπαιδευτικός, Μέλος των «Πράσινοι – Οικολογία»