Γράφει ο Μανώλης Λέκκας*

Με αφορμή τις βροχοπτώσεις που σημειώθηκαν στον αστικό ιστό των Χανίων την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2026, με πρόσκαιρη έντασή τους κατά τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες, παρατηρήθηκαν πλημμυρικές ροές στο οδικό δίκτυο της πόλης, οι οποίες, ευτυχώς, δεν προκάλεσαν ιδιαίτερα σημαντικά προβλήματα.

Από την εξέταση των δεδομένων βροχόπτωσης των μετεωρολογικών σταθμών που είναι εγκατεστημένοι σε διάφορα σημεία περιμετρικά της πόλης των Χανίων, διαπίστωσα ότι ο μέγιστος ρυθμός βροχόπτωσης (rain rate) κυμάνθηκε στα 140–160 χιλιοστά ανά ώρα κατά το πρώτο επεισόδιο, περί τις 14:30, ενώ κατά το δεύτερο επεισόδιο, περί τις 18:00, κυμάνθηκε στα 100–120 χιλιοστά ανά ώρα.

Κατά τη διάρκεια αυτών των σχετικά σύντομων επεισοδίων καταγράφηκαν ύψη βροχής που κυμαίνονταν από 8 έως 12 χιλιοστά, ενώ το συνολικό ύψος βροχής του 24ώρου (14/10/2026) ανήλθε στα 30 χιλιοστά.

Επειδή η ιστορία μάς διδάσκει, έκανα μια αναδρομή στο αρχείο καταγραφών του Μετεωρολογικού σταθμού που βρίσκεται εγκατεστημένος στο αεροδρόμιο «Ι. Δασκαλογιάννης», στο Ακρωτήρι Χανίων, με διαθέσιμα δεδομένα από το 1959.

Χωρίς να έχω στη διάθεσή μου το πλήρες αρχείο έως και σήμερα, διαπίστωσα ότι έχουν καταγραφεί μήνες με ιδιαίτερα υψηλά μέγιστα ύψη βροχόπτωσης 24ώρου. Ενδεικτικά, αναφέρω τις ακόλουθες περιπτώσεις:

Φεβρουάριος 1971: 146 χιλιοστά.

Ιανουάριος 1981: 185 χιλιοστά.

Οκτώβριος 1983: 120 χιλιοστά.

Ιανουάριος 2001: 135 χιλιοστά.

Νοέμβριος 2004: 135 χιλιοστά.

Υπάρχουν, επίσης, πολλές άλλες ημερομηνίες κατά τις οποίες καταγράφηκαν ύψη βροχής άνω των 100 χιλιοστών ή κοντά σε αυτή την τιμή.

Είναι προφανές ότι η επανεμφάνιση τέτοιων καιρικών φαινομένων, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν τόσο μεγάλα ύψη βροχής μέσα σε ένα 24ωρο, ενδέχεται να δημιουργήσει ιδιαίτερα σοβαρά προβλήματα στον αστικό ιστό, αλλά και σε άλλες περιαστικές περιοχές του Δήμου.

Με την ευκαιρία αυτή, θέλω να επισημάνω για άλλη μία φορά ότι κάθε φορά που μια έντονη βροχόπτωση μετατρέπει τους δρόμους σε ποτάμια, η συνηθισμένη εξήγηση είναι η κλιματική αλλαγή με ιδιαίτερη έμφαση στην κλιματική κρίση.

Αναμφίβολα, η κλιματική αλλαγή επιβαρύνει την κατάσταση. Είναι, όμως, αυτή η μόνη αιτία;

Η αστική ανάπτυξη έχει αυξήσει σημαντικά τις επιφάνειες που καλύπτονται από κτίρια, άσφαλτο και τσιμέντο, περιορίζοντας την ποσότητα του νερού που μπορεί να απορροφηθεί από το έδαφος ή και να περιορίσει την δυναμική απορροή του. Έτσι, μεγαλύτερες ποσότητες βρόχινου νερού καταλήγουν ταχύτερα στους δρόμους και στα δίκτυα αποχέτευσης ομβρίων.

Η λύση δεν είναι να αποδίδουμε κάθε πλημμύρα στην κλιματική αλλαγή, αλλά να εξετάσουμε σοβαρά τι μπορούμε να κάνουμε για να περιορίσουμε τις συνέπειές της.

Η κλιματική κρίση μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο. Δεν καταργεί, όμως, την υποχρέωση προσαρμογής των υποδομών στις νέες συνθήκες.

Οι Δήμοι έχουν την ευθύνη να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, να διεκδικούν τους αναγκαίους πόρους και να προωθούν συγκεκριμένες λύσεις, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς. Η προστασία των πολιτών απαιτεί σύγχρονο σχεδιασμό, κατάλληλες υποδομές και έγκαιρες παρεμβάσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, είναι αναγκαίο:

Ø Να καταγραφούν τα σημεία όπου παρατηρούνται επανειλημμένα πλημμύρες.

Ø Να ελεγχθούν η κατάσταση, η λειτουργία και η παροχετευτικότητα των υφιστάμενων δικτύων ομβρίων.

Ø Να επανεξεταστούν η θέση, η πυκνότητα και η αποτελεσματικότητα των φρεατίων και των σχαρών υδροσυλλογής.

Ø Να εκπονηθούν επικαιροποιημένες υδραυλικές μελέτες και να ανασχεδιαστούν τα ανεπαρκή τμήματα των δικτύων.

Ø Να προγραμματιστούν συγκεκριμένα έργα, με σαφές χρονοδιάγραμμα, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και προτεραιότητα στα σημεία υψηλού κινδύνου.

Ø Να εξασφαλιστεί η συστηματική συντήρηση και ο έγκαιρος καθαρισμός των φρεατίων και των αγωγών.

Η αντιμετώπιση των αστικών και περιαστικών πλημμυρών δεν απαιτεί μόνο διαπιστώσεις, αλλά και σχεδιασμό, τεχνική γνώση, χρηματοδότηση και πολιτική βούληση.

*Ο Μανώλης Λέκκας είναι Μετεωρολόγος, MSc