Το Πολυτεχνείο Κρήτης, με Επιστημονικά Υπεύθυνο τον Καθηγητή Νικόλαο Νικολαϊδη, Διευθυντή του Εργαστηρίου Υδρογεωχημικής Μηχανικής και Αποκατάστασης Εδαφών της Σχολής Χημικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος, συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό Έργο Carbon Farming MED, που συγχρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Interreg Euro-MED.

Η μετάβαση προς πιο βιώσιμα και ανθεκτικά στην κλιματική αλλαγή αγροτικά συστήματα απαιτεί πρακτικά εργαλεία, αξιόπιστες μεθοδολογίες και υποστηρικτικές πολιτικές. Μέσα από την ολοκληρωμένη προσέγγισή του, το έργο Carbon Farming MED έθεσε τα θεμέλια για την ευρύτερη υιοθέτηση πρακτικών ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας στη Μεσόγειο, αναπτύσσοντας νέα γνώση, ψηφιακά εργαλεία και προτάσεις πολιτικής.

Τι απαιτείται για την κλιμάκωση της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας στη Μεσόγειο

Η κλιμάκωση της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας στη Μεσόγειο απαιτεί κάτι περισσότερο από τεχνικές λύσεις. Τα ευρήματα του έργου δείχνουν ότι τα συστήματα MRV (Παρακολούθησης, Αναφοράς και Επαλήθευσης) πρέπει να επιτυγχάνουν ισορροπία μεταξύ αξιοπιστίας και πρακτικής εφαρμοσιμότητας, εξασφαλίζοντας αξιόπιστη αξιολόγηση των κλιματικών επιπτώσεων, παραμένοντας ταυτόχρονα προσβάσιμα και οικονομικά προσιτά για τους αγρότες. Παράλληλα, τα συνεργατικά μοντέλα και οι ομαδικές προσεγγίσεις διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη μείωση του κόστους και του διοικητικού φόρτου. Τελικά, η επιτυχής υιοθέτηση της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας εξαρτάται από την ευθυγράμμιση της τεχνολογίας, των υποστηρικτικών πολιτικών πλαισίων και των αποτελεσματικών μηχανισμών της αγοράς.

Από την Παρακολούθηση στην Αγορά: Μια Ψηφιακή Πλατφόρμα για την Ανθρακοδεσμευτική Γεωργία

Το έργο ανέπτυξε ένα προσαρμοσμένο στις μεσογειακές συνθήκες πλαίσιο MRV, το οποίο παρέχει μια αξιόπιστη βάση για την παρακολούθηση, την αναφορά και την επαλήθευση των αποτελεσμάτων της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας στις μεσογειακές συνθήκες. Βασισμένη σε αυτό το πλαίσιο, η πλατφόρμα Carbon Farming MED platform μετατρέπει αυτές τις αρχές σε πρακτικά και άμεσα αξιοποιήσιμα εργαλεία. Αναγνωρισμένη ως η πρώτη πλατφόρμα MRV ειδικά σχεδιασμένη για τις κλιματικές και αγρονομικές συνθήκες της Μεσογείου, επιτρέπει σε αγρότες, συνεταιρισμούς και φορείς ανάπτυξης έργων να σχεδιάζουν, να παρακολουθούν και να επικυρώνουν έργα ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας μέσα σε ένα ενιαίο, ολοκληρωμένο περιβάλλον. Οι χρήστες μπορούν να χαρτογραφούν αγροτεμάχια, να αξιολογούν το δυναμικό δέσμευσης άνθρακα στο έδαφος και τις αποφευγόμενες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (GHG) μέσω βελτιωμένων πρακτικών διαχείρισης, όπως η αναγεννητική γεωργία, και να παρακολουθούν την πρόοδο σε βάθος χρόνου σε σχέση με βασικά σενάρια αναφοράς (baseline scenarios), παρέχοντας αξιόπιστα δεδομένα για τη λήψη αποφάσεων και την αναφορά των αποτελεσμάτων των έργων.

Η πλατφόρμα αξιολογεί τόσο τη δέσμευση άνθρακα στο έδαφος όσο και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ενώ παράλληλα βοηθά τους χρήστες να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις πιστοποίησης και επαλήθευσης, να τεκμηριώνουν την αξιοπιστία των έργων τους και να αποκτούν πρόσβαση στις εθελοντικές αγορές άνθρακα.

Για την υποστήριξη της εμπορικής αξιοποίησης, η πλατφόρμα ενσωματώνει έναν χώρο διασύνδεσης με την αγορά που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου INNO4CFI project, φέρνοντας σε επαφή φορείς ανάπτυξης πιστώσεων άνθρακα, αγοραστές και επενδυτές. Με αυτόν τον τρόπο, δίνει τη δυνατότητα στους φορείς ανάπτυξης έργων να διερευνήσουν εμπορικές ευκαιρίες και να συνδεθούν με πιθανούς επενδυτές, συμβάλλοντας στη μετατροπή των βιώσιμων γεωργικών πρακτικών σε μια πρόσθετη πηγή εισοδήματος και στην αξιοποίηση του οικονομικού δυναμικού της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας στη Μεσόγειο.

Προς τον Αντίκτυπο και τη Διαχρονική Αξία: Ενισχύοντας την Υιοθέτηση Πέρα από το Έργο

Παράλληλα, το έργο συμβάλλει στις συζητήσεις για τη διαμόρφωση πολιτικών τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Τα προκαταρκτικά ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για σαφή και σταθερά πλαίσια διακυβέρνησης που θα υποστηρίζουν τη μακροπρόθεσμη υιοθέτηση της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας και θα ενισχύουν τον συντονισμό μεταξύ των πολιτικών για το κλίμα, το περιβάλλον και τη γεωργία. Παράλληλα, υπογραμμίζουν τη σημασία της βελτίωσης της διαθεσιμότητας και της διαλειτουργικότητας των δεδομένων, καθώς η ύπαρξη ποιοτικών δεδομένων ειδικά προσαρμοσμένων στις μεσογειακές συνθήκες αποτελεί βασική προϋπόθεση για οικονομικά αποδοτική παρακολούθηση και επαλήθευση. Για την επιτάχυνση της υιοθέτησης των πρακτικών αυτών, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να ενισχύσουν την ενημέρωση των αγροτών, να υποστηρίξουν τη διάδοση της γνώσης μέσω εξειδικευμένων συμβουλευτικών υπηρεσιών και να διευκολύνουν τη δικτύωση και συνεργασία μεταξύ των αγροτών, ώστε να μειωθούν τα σχετικά κόστη. Για να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας, απαιτείται επίσης η δημιουργία μακροπρόθεσμης ζήτησης για τους παραγωγούς και η διασφάλιση ότι οι αναδυόμενες αγορές άνθρακα ανταμείβουν πρακτικές που προσφέρουν πραγματικά κλιματικά οφέλη, προστατεύοντας παράλληλα τη βιοποικιλότητα, την υγεία των εδαφών και τα μέσα διαβίωσης των αγροτικών κοινοτήτων.

Η κληρονομιά του έργου θα συνεχιστεί μέσω της διαρκούς συνεργασίας μεταξύ του BETA Technological Centre, της Azolla Projects και πρωτοβουλιών όπως το INNO4CF, υποστηρίζοντας την περαιτέρω ανάπτυξη της πλατφόρμας, συμπεριλαμβανομένων των λειτουργιών της αγοράς, και ενισχύοντας τη μακροπρόθεσμη χρησιμότητα και αξία της.

Θέτοντας τις Βάσεις για Ευρεία Υιοθέτηση

Συνδυάζοντας επιστημονική γνώση, ψηφιακή καινοτομία και κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής, το Carbon Farming MED συνέβαλε στη μετατροπή της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας σε μια πρακτική και κλιμακούμενη λύση για τη μεσογειακή γεωργία. Τα αποτελέσματά του υποστηρίζουν τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για κλιματική ουδετερότητα, ενώ παράλληλα παρέχουν σε αγρότες, φορείς χάραξης πολιτικής και παράγοντες της αγοράς τα απαραίτητα εργαλεία για την επιτάχυνση της υιοθέτησης και τη δημιουργία ενός αξιόπιστου οικοσυστήματος ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας σε ολόκληρη την περιοχή. Καθώς το έργο ολοκληρώνεται, η προσοχή στρέφεται πλέον στη διασφάλιση ότι τα αποτελέσματα αυτά θα αξιοποιηθούν και θα εφαρμοστούν στην πράξη, υποστηρίζοντας την ευρύτερη ανάπτυξη πρωτοβουλιών ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας σε όλη τη Μεσόγειο.

Περισσότερες πληροφορίες για το έργο: https://carbonfarmingmed.interreg-euro-med.eu/