Χανιά: Έφυγε από τη ζωή ο Μίνως Ζομπανάκης

0
429

Μία σπουδαία προσωπικότητα με διεθνή ακτινοβολία στον χώρο της οικονομίας, ο Μίνως Ζομπανάκης, «έφυγε» το απόγευμα του Σαββάτου από την ζωή σε ηλικία 92 ετών.

Γεννημένος το 1926 στις Καλύβες Αποκορώνου, ένα φτωχό τότε ψαροχώρι της Κρήτης, ο Μίνως Ζομπανάκης, κατάφερε και έγινε ένας από τους σημαντικότερους οικονομολόγους στον κόσμο.

Ήταν το δεύτερο από επτά παιδιά της οικογένειας του και μεγάλωσε σε ένα σπίτι με πάτωμα από χώμα και χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα ή τρεχούμενο νερό, αναφέρει ο βιογράφος David Lascelles.

Έφυγε από το σπίτι στα 17 του, για να ξεφύγει από τους Ναζί που κατέλαβαν την Κρήτη μέσα σε ένα πλοίο ενός λαθρεμπόρου για να κάνει το ταξίδι 200 μιλίων και να εγγραφεί στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Δεν είχε επαρκή λεφτά, εγκατέλειψε στο δεύτερο έτος του και βρήκε δουλειά στο βρετανικό στρατό: Κυριολεκτικά, σταμάτησε ένα στρατιώτη στο δρόμο και του ζήτησε δουλειά. Μετά την αναχώρηση του από την Ελλάδα, ο Ζομπανάκης κατάφερε να γίνει δεκτός στο περίφημο αμερικανικό πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και να βγει με δύο μάστερ και παραλίγο με ένα διδακτορικό στα οικονομικά, το οποίο όμως δεν ολοκλήρωσε καθότι δεν στόχευε σε ακαδημαϊκή σταδιοδρομία.

Η αποφασιστικής σημασίας συμβολή του στη διαμόρφωση της παγκόσμιας οικονομίας ήρθε στα τέλη της δεκαετίας του ’60, όταν επινόησε το «επιτόκιο Libor».

Όπως έχει ο ίδιος έχει εξηγήσει πολλές φορές στο παρελθόν: «Το επιτόκιο Libor δημιουργήθηκε για τις ρεαλιστικές ανάγκες των κοινοπρακτικών δανείων και μετεξελίχθηκε σε επιτόκιο αναφοράς γενικότερα».

Το Libor υιοθετήθηκε από τραπεζίτες εκτός της αγοράς δανείων, oι οποίοι και έψαχναν για ένα κομψό τρόπο να υπολογίζουν το κόστος τραπεζικού δανεισμού που φαινόταν απλό, δίκαιο και ανεξάρτητο. Το 1970, ο Evan Galbraith, ο οποίος ήταν και πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Γαλλία κατά την προεδρία του Ρόναλντ Ρέιγκαν, λέγεται ότι εφηύρε την ιδέα της ιδέα της πρόσδεσης του πρώτου ομολόγου με το Libor- γνωστό ως κυμαινόμενο επιτόκιο.

Καθώς οι χρηματοπιστωτικές αγορές του Λονδίνου απογειώθηκαν, έγιναν όλα όλο και πιο πολύπλοκα.

Μέσα σε λίγα χρόνια, το Libor είχε μεταμορφωθεί από το να είναι ένα εργαλείο για να τιμολογεί ατομικά δάνεια και ομόλογα, να είναι ένα σημείο αναφοράς για τα παράγωγα από συμφωνίες αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η σημαντικότερη από αυτές είναι η συμφωνία ανταλλαγής επιτοκίου, η οποία επέτρεψε στις εταιρείες να μετριάσουν τον κίνδυνο της διακύμανσης των επιτοκίων.

Το 1976 από το βήμα ενός τραπεζικού συνεδρίου στο Λονδίνο, με τις διεθνείς χρηματαγορές τεταμένες από τον επισφαλή υπερδανεισμό που άγγιζε νέα εξωφρενικά ύψη, ο Μίνως Ζομπανάκης προειδοποιούσε ότι «το ιδιωτικό χρηματοοικονομικό σύστημα έχει εκτεθεί σε τεράστιο βαθμό προς χώρες οι οποίες ίσως δεν θα έχουν τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν ένα ολοένα αυξανόμενο βάρος εξωτερικού χρέους».

Ο Μίνως Ζομπανάκης, ο οποίος αρνήθηκε να γίνει πρωθυπουργός όταν του το πρότεινε η χούντα των συνταγματαρχών και υπήρξε άτυπος και άμισθος σύμβουλος όλων των μεταπολεμικών ελληνικών κυβερνήσεων – συνομιλητής του Κωνσταντίνου Καραμανλή, του Ανδρέα Παπανδρέου και του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη-, ξεχώρισε στο διεθνές τραπεζικό στερέωμα με τις μεγάλες επιτυχίες του, συνεργαζόμενος, μεταξύ άλλων, στενά με μέλη της βασιλικής δυναστείας της Σαουδικής Αραβίας, με τον σάχη του Ιράν αλλά και με τον μεγαλοτραπεζίτη Τζέικομπ Ρότσιλντ.

Ο Τζέιμς Γούλφενσον, πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας (1995-2005), έχει εξάρει την ιδιαιτερότητα της προσωπικότητας και της συμβολής του: «Ο Μίνως Ζομπανάκης βίωσε αλλά και υπήρξε μέρος των μεγαλύτερων ιστορικών αλλαγών στις χρηματαγορές. Είναι ένας θρύλος όχι μόνο λόγω των δεξιοτήτων του στα χρηματοοικονομικά αλλά και λόγω του ότι, όντας Ελληνας, είναι μία από τις λιγοστές παγκόσμιες προσωπικότητες που έχουν διαμορφώσει το διεθνές σύστημα χρηματαγορών».

Στο βιβλίο «Μίνως Ζομπανάκης – Τραπεζίτης Χωρίς Σύνορα» αναφέρεται μεταξύ άλλων, ότι «η φιλοδοξία του Μίνωος Ζομπανάκη, σε αντίθεση με άλλους τραπεζίτες, δεν ήταν να γίνει ο πλουσιότερος και ισχυρότερος άνδρας του πλανήτη. Απέκτησε αρκετά χρήματα από τη δουλειά του, τα περισσότερα από αυτά όμως προήλθαν από μισθούς και αμοιβές και όχι από δώρα ή μερίδια σε επικερδείς συμφωνίες. Σύμφωνα με τον ίδιο «ο υπερβολικός πλούτος είναι κατάρα που δεν σου επιτρέπει να χαρείς τα όμορφα πράγματα στη ζωή».

Τον Απρίλιο του 2010, η Σχολή Κένεντι του Χάρβαρντ ίδρυσε την έδρα που φέρει το όνομα του Μίνωος Ζομπανάκη, σκοπός της οποίας είναι η έρευνα της «αρχιτεκτονικής του χρηματοπιστωτικού συστήματος και οι τρόποι βελτίωσής του».