Χανιά: Από εδώ πήραν τις πέτρες για να χτίσουν τα Βενετσιάνικα τείχη. Φαίνονται ακόμη τα σημάδια| φωτο

0
3050

Γράφει ο Μιχάλης Ανδριανάκης*

Τα βενετσιάνικα τείχη των Χανιών είναι κτισμένα κατά το συνήθη τρόπο, με τον οποίο οι Βενετοί έκτιζαν τις οχυρώσεις πάνω στις αρχές του προμαχωνικού συστήματος και στη συγκεκριμένη περίπτωση με βάση τα σχέδια ενός από τους πρωτεργάτες του, του Michele Sanmichielli.

Τα παχύτατα τείχη κτιζόταν με χυτή τοιχοποιία (ακατέργαστες πέτρες και ισχυρό ασβεστοκονίαμα), που σχηματίζουν μια πολύ ισχυρή μάζα. Τις πέτρες αυτές συνήθως τις προμηθευόταν από τις εκσκαφές, που γινόταν επιτόπου στο έργο για τη θεμελίωσή του και τη διάνοιξη της τάφρου, ή από πρόχειρα λατομεία σε κοντινή απόσταση από το έργο. Από την εσωτερική πλευρά ενισχυόταν από ισχυρές κάθετες αντηρίδες (τα speroni), που σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στον προμαχώνα του San Salvatore, συνδεόταν μεταξύ τους με τόξα.

Η ισχυρή αυτή κατασκευή συγκρατούσε τεράστιους όγκους από συμπιεσμένο χώμα, από την εσωτερική πλευρά του τείχους, που το συγκρατούσε από την πλευρά της πόλης ένας πιο απλός αναλημματικός τοίχος.

Η εξωτερική όψη κτιζόταν συνήθως από καλής ποιότητας λαξευτές πέτρες, όπως και τα επιμέρους αμυντικά στοιχεία (κανονιοθυρίδες, cordoni,κλπ). Στην περίπτωση των Χανιών τις πέτρες αυτές τις προμηθευόταν από το παραθαλάσσιο λατομείο του Σταυρού στο Ακρωτήρι, που σώζεται μέχρι σήμερα σε άριστη κατάσταση, εκτός από μερικά αυθαίρετα, που κτίστηκαν πάνω του.

Σε μεγάλη έκταση μέχρι σήμερα είναι ορατό το πανίσχυρο, πολύ σκληρό πέτρωμα του ψαμμίτη («αμμουδάρα» πέτρα στη λαϊκή γλώσσα), στο οποίο οφείλεται και η καλή κατάσταση διατήρησης μέχρι σήμερα.

Στο χώρο του λατομείου φαίνονται αρκετά σημεία, στα οποία το επίπεδο έχει κατεβεί μέχρι και δυο μέτρα από την απόσπαση των κατεργασμένων λίθων, που στη συνέχεια μεταφερόταν με πλωτό μέσο στο εργοτάξιο. Στο χώρο είναι ακόμη ορατή η ανθρώπινη επέμβαση, που δημιουργεί περίεργα σχήματα. Πάνω στα βράχια που έμειναν, είναι ορατά τα ίχνη από τα πριόνια και τα άλλα εργαλεία με τα οποία αποσπούσαν τις ηικατεργασμένες πέτρες.

Ένα ακόμη λατομείο ψαμμίτη σώζεται στη θέση «του Αγίου το Αυλάκι», κοντά στο μοναστηριακό συγκρότημα του Καθολικού του Αγίου Ιωάννη του Ερημίτη, καθώς και στην Αγία Κυριακή, στη Χαλέπα.

*Ο Μιχάλης Ανδριανάκης είναι επίτιμος έφορος αρχαιοτήτων