Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σοβαρό πρόβλημα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, όπως αποκαλύπτει η νεότερη κατάταξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA). Και οι 14 ελληνικές πόλεις που περιλαμβάνονται στην αξιολόγηση βρίσκονται στο 30% των ευρωπαϊκών πόλεων με τον υψηλότερο εκτιμώμενο κίνδυνο θνησιμότητας από την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Η κατάταξη αφορά 761 πόλεις και βασίζεται στην έκθεση του πληθυσμού σε τρεις βασικούς ρύπους: τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (PM₂.₅), το διοξείδιο του αζώτου (NO₂) και το όζον (O₃), κατά την περίοδο 2024–2025.

Ιωάννινα και Αθήνα στις τελευταίες θέσεις

Την πιο επιβαρυμένη εικόνα μεταξύ των ελληνικών πόλεων παρουσιάζουν τα Ιωάννινα, στην 754η θέση μεταξύ 761 πόλεων, δηλαδή μόλις επτά θέσεις από το τέλος της κατάταξης. Ακολουθούν η Αθήνα (745ή), η Θεσσαλονίκη (729ή), η Λάρισα (726η), ο Βόλος (654η) και τα Τρίκαλα (697η).

Συνολικά, έξι ελληνικές πόλεις βρίσκονται στο χειρότερο 10% της ευρωπαϊκής κατάταξης και δέκα στο χειρότερο 20%. Ακόμη και τα Χανιά, που καταγράφουν την καλύτερη θέση μεταξύ των 14 ελληνικών πόλεων, βρίσκονται μόλις στην 540η θέση.

Γιατί είναι επικίνδυνη η ατμοσφαιρική ρύπανση;

Τα PM₂.₅ είναι μικροσκοπικά σωματίδια που μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα και συνδέονται με καρδιαγγειακά και αναπνευστικά νοσήματα. Το διοξείδιο του αζώτου προέρχεται κυρίως από διεργασίες καύσης, με σημαντική συνεισφορά της οδικής κυκλοφορίας, ενώ το όζον σχηματίζεται στην ατμόσφαιρα μέσω φωτοχημικών αντιδράσεων.

Σημαντικές πηγές ρύπανσης στις ελληνικές πόλεις αποτελούν επίσης η οικιακή θέρμανση, ιδιαίτερα η καύση ξύλου, οι βιομηχανικές δραστηριότητες και οι εκπομπές που μεταφέρονται από γειτονικές περιοχές.

Η κατάταξη του EEA δεν αποτυπώνει απλώς τις μετρήσεις ενός σταθμού, αλλά συνδυάζει μοντελοποιημένες συγκεντρώσεις ρύπων με την κατανομή του πληθυσμού και τις επιστημονικές εκτιμήσεις των επιπτώσεων στην υγεία.

Τι πρέπει να αλλάξει;

Η μείωση της ρύπανσης απαιτεί συνδυασμένες παρεμβάσεις: εξηλεκτρισμός της θέρμανσης, περιορισμό των βιομηχανικών εκπομπών, ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών και αυστηρότερους ελέγχους.

Παράλληλα, είναι αναγκαία η συνεχής παρακολούθηση των ατμοσφαιρικών ρύπων, με δημόσια διαθέσιμα δεδομένα και άμεσα μέτρα προστασίας των πολιτών όταν καταγράφονται επεισόδια υψηλής ρύπανσης.

Οι 14 ελληνικές πόλεις με τη μεγαλύτερη ατμοσφαιρική ρύπανση

Οι 14 ελληνικές πόλεις που περιλαμβάνονται στην ευρωπαϊκή κατάταξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος είναι οι εξής:

Ιωάννινα
Αθήνα
Θεσσαλονίκη
Λάρισα
Βόλος
Τρίκαλα
Σέρρες
Ηράκλειο
Πάτρα
Ξάνθη
Καβάλα
Κατερίνη
Καλαμάτα
Χανιά