Λίγες μέρες πριν εγκαινιάστηκε στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης η γλυπτική εγκατάσταση Chronotopia των Caitlind r.c. Brown & Wayne Garrett από τον Καναδά, που κέρδισε το Βραβείο Τέχνης 2026 του Ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη.

Τοποθετημένη σε ένα ύψωμα μεταξύ πράσινου, θάλασσας και ανοικτού ορίζοντα, η Chronotopia αποτέλεσε μια μοναδική εμπειρία για τους ανθρώπους που βρέθηκαν στην παρουσίαση από την Κρήτη, την Αθήνα και από το εξωτερικό. Η μεγάλης κλίμακας τοπο-ειδική γλυπτική εγκατάσταση, που ξεχώρισε ανάμεσα σε πάνω από 450 προτάσεις από 65 χώρες, θα παραμείνει σε μόνιμη, ανοικτή έκθεση αποτελώντας μέρος της συλλογής του Ιδρύματος Γ.&Α. Μαμιδάκη, η οποία αριθμεί πάνω από 70 έργα σημαντικών Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών.

Η πρόσβαση στο έργο, όπως και σε όλα τα υπόλοιπα έργα της συλλογής του Ιδρύματος στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, είναι ελεύθερη στους ενδιαφερόμενους επισκέπτες και κατοίκους.

Άλλωστε εδώ και χρόνια το Ίδρυμα Γ.&Α. Μαμιδάκη σχεδιάζει και υλοποιεί, μεταξύ άλλων, εκπαιδευτικές και καλλιτεχνικές δράσεις κυρίως με παιδιά από σχολεία κάθε βαθμίδας της περιοχής, με σκοπό την εξοικείωσή τους με την τέχνη και την καλλιτεχνική έκφραση.

Οι καλλιτέχνες είχαν ταξιδέψει από τον Καναδά ήδη μερικές εβδομάδες πριν, προκειμένου να δουλέψουν για την εγκατάσταση του έργου τους που αποτελείται από μια στιβαρή μεταλλική κατασκευή που θυμίζει πλέγμα κλαδιών και 1.500 φακούς οράσεως διαφορετικών βαθμών σε τέτοια διάταξη, ώστε να σχηματίζουν δύο τοξωτά ‘πανιά’ από φως που αγκαλιάζουν τον επισκέπτη. Όταν ο θεατής βρίσκεται στο εσωτερικό της εγκατάστασης, οι φακοί αποτυπώνουν και εστιάζουν μακρινές εικόνες σε θολωτούς μικρόκοσμους, που μεταβάλλονται ανάλογα με τις συνθήκες. Μετατοπίζονται με τον άνεμο, αλλάζουν με το φως και ανασυντίθενται διαρκώς, χωρίς ποτέ να σταθεροποιούνται σε μία ενιαία εικόνα. Έξω από την εγκατάσταση, το σώμα κάθε θεατή εμφανίζεται σαν ψηφιδωτό, ένα αφηρημένο φάντασμα που γίνεται μέρος ενός διαφορετικού τρόπου θέασης.

Όπως εξήγησαν οι καλλιτέχνες στην παρουσίαση, η Μεσόγειος είναι ένας μυθικός και πρωτόγνωρος τόπος για εκείνους, που δεν μοιάζει με τίποτα που έχουν συναντήσει στο παρελθόν. Ιδιαίτερα τους ενέπνευσε η μυθολογία και η Ιστορία του τόπου και τους εντυπωσίασε η ανοικτή, μπλε θάλασσα και ο γαλάζιος ορίζοντάς του. Διευκρίνισαν δε, ότι είναι η πρώτη φορά που εργάζονται σε ένα έργο που προορίζεται για μόνιμη εγκατάσταση, συνεπώς το ζήτημα της βιωσιμότητας και της αντοχής του έργου στο χρόνο και στις καιρικές συνθήκες, πάντα σε συνδυασμό με το καλλιτεχνικά άρτιο αποτέλεσμα, ήταν μια πρόκληση που αντιμετωπίστηκε με την άριστη συνεργασία και τη συνεπιμέλεια εκ μέρους της ομάδας του Ιδρύματος Μαμιδάκη.

Εμβαθύνοντας στο σκεπτικό τους οι καλλιτέχνες, τόνισαν πόσο τους ενδιαφέρει η διαφορετική οπτική, αλλά και η διαφορετική κάθε φορά εμπειρία που δημιουργείται, μέσα από διαφορετικές εκδοχές του παρόντος, του παρελθόντος και του μέλλοντος. Επισήμαναν επίσης πόσο σημαντικό ρόλο παίζει ο σωστός φωτισμός, ώστε να λειτουργεί το έργο σε κάθε ώρα της ημέρας και της νύχτας. Ως άνθρωποι εξοικειωμένοι ιδιαίτερα με την άγρια φύση, οι Caitlind & Wayne έδειξαν ενθουσιασμένοι με τη διάδραση που έχει το έργο τους στον Άγιο Νικόλαο, όχι μόνο με το τοπίο και τους ανθρώπους, αλλά και με τα πουλιά και τα έντομα του κήπου που το έχουν ήδη οικειοποιηθεί!