Έφυγε από τη ζωή ο Νίκος Χανάν Σταυρουλάκης-Αναστύλωσε την εβραϊκή συναγωγή στα Χανιά

0
121

Σε ηλικία 88 ετών έφυγε από τη ζωή  ο Νίκος Χανάν Σταυρουλάκης ο άνθρωπος που αγωνίστηκε για να αναστυλωθεί η  Εβραϊκή Συναγωγή  Ετζ Χαγίμ στην παλιά πόλη των Χανίων.

Παράλληλα είχε διατελέσει και διευθυντής του Εβραϊκού μουσείου.

Ο ίδιος σε συνέντευξη του στην Ελευθεροτυπία την Κυριακή 21 Φεβρουαρίου του 2010 είχε αναφερθεί στο πώς ανέλαβε τη Συναγωγή και σε τί κατάσταση την είχε βρεί:

«Σε άθλια κατάσταση. Πριν από τον πόλεμο υπήρχαν δύο συναγωγές, που μοιράζονταν μια κοινή αυλή. Η άλλη συναγωγή καταστράφηκε στον πόλεμο με το βομβαρδισμό των Χανίων· έμειναν μόνο κάτι επιγραφές. Σώθηκε αυτή εδώ η συναγωγή, που μετά τον αφανισμό των Εβραίων από τους Γερμανούς λειτουργούσε ως στάβλος και χωματερή. Η συναγωγή χωρίστηκε σε τμήματα και έμεναν τέσσερεις οικογένειες. Οταν πρωτοεπισκέφθηκα τη συναγωγή το 1957, μόλις είχε φύγει η τελευταία οικο- γένεια και ήταν γεμάτη σκουπίδια. Από τότε κρατούσαν μέσα σκυλιά, κατσίκες και κότες και πετούσαν σκουπίδια και μπάζα. Έχουμε ένα λειτουργικό λουτρό στη συναγωγή, το λεγόμενο «μικβέ». Οταν ξεκινήσαμε την αναστήλωση στη δεκαετία του ’90, μας πήρε τρεις μήνες να το αδειάσουμε, γιατί δεν αντέχαμε να δουλέψουμε πάνω από δύο ώρες την ημέρα· βγάζαμε σκελετούς από σκυλιά, από γάτες, αποφάγια, σπασμένες κατσαρόλες, παλιά ποδήλατα, τενεκέδες, μπάζα, ό,τι ήθελες».

Πώς σας αντιμετώπισαν εδώ; «Στην αρχή δεν ήξεραν πολλά για μένα. Μιλούσα σπαστά ελληνικά, αλλά είχα κρητικό όνομα. Για πολλούς ήμουν ένας παράξενος Κρητικός. Το εξηγούσαν μέσω του πατέρα μου, που τον θυμόνταν κι αυτόν παράξενο. Μετά το εξηγούσαν μέσω της μητέρας μου: «Α, η μητέρα του ήταν ξένη, αυτό λέει πολλά». Τότε ερχόμουν εδώ μια φορά κάθε έναν, ενάμιση μήνα, για να κάνω εργασίες στο σπίτι μου. Αργότερα, όταν έγινα διευθυντής του Εβραϊκού Μουσείου, δεν προλάβαινα να έρθω καθόλου. Ηρθα πάλι όταν παραιτήθηκα από το μουσείο και εγκαταστάθηκα στα Χανιά για να ασχοληθώ με το σπίτι μου και με τη ζωγραφική μου».

Με τη συναγωγή πώς ασχοληθήκατε; «Όταν έγινε ο σεισμός το ’94, πήγα στην Αθήνα, στο Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο, και τους είπα ότι η συναγωγή ήταν έτοιμη να καταρρεύσει. Εκείνη την περίοδο μου ζητήθηκε να δώσω στη Ν. Υόρκη μια ομιλία στο Παγκόσμιο Ταμείο Μνημείων για τα εβραϊκά μνημεία της Ελλάδας που κινδύνευαν, και μίλησα για τη συναγωγή. Παντού, όμως, με αντιμετώπιζαν με ειρωνεία: «Πάλι αυτός ο Σταυρουλάκης, με τη συναγωγή τού ενός ατόμου στα Χανιά!» Κι αυτό με πείσμωνε. Δέχτηκα τελικά ένα τηλεφώνημα από τη Νέα Υόρκη, ότι έβαλαν τη συναγωγή στη λίστα με τα 100 παγκόσμια μνημεία που κινδυνεύουν. Έμενε να πειστεί το ΚΙΣ και να βρεθούν τα χρήματα».

(απόσπασμα συνέντευξης Νίκου Χανάν Σταυρουλάκη στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 21-2-2010)